5S Düzenle (Seiton) Adımı: Her Şeyin Bir Yeri

5S’in ikinci adımı Düzenle (Seiton), ayıklamadan sonra alanda kalan her şeye belirli, etiketli ve kolay ulaşılır bir yer vermektir. Bilinen ilkesiyle: “Her şeyin bir yeri, her şey yerinde.”

Düzenleme adımının ölçütü basittir: Alanı hiç bilmeyen biri, aradığı bir aleti 30 saniyede bulabiliyor mu? Bulamıyorsa düzenleme tamamlanmamıştır. Bir önceki adım için 5S Ayıkla yazımıza bakabilirsiniz.

Düzenlemenin temel kuralları

1. Kullanım sıklığı: Sık kullanılan elin altında, nadir kullanılan uzakta.
2. Kullanım noktası: Malzeme ve alet, kullanıldığı yerde dursun.
3. Kullanım sırası: İş adımlarının sırasına göre yerleşim.
4. Ergonomi: Ağır olanlar bel hizasında, eğilme ve uzanma en aza insin.
5. Görünürlük: Eksik veya yanlış yerde olan tek bakışta fark edilsin.

Düzenleme araçları

Gölge panolar

Aletlerin şeklinin pano üzerine çizildiği veya köpük içine oyulduğu düzen. Bir alet eksik olduğunda boşluk hemen görülür. Atölyelerde ve bakım alanlarında en etkili düzenleme aracıdır.

Adresleme ve etiketleme

Raf, göz ve konumlara bir adres verilir (örneğin A-02-3: A rafı, 2. kat, 3. göz). Malzemenin üzerinde de aynı adres yazılır. Böylece hem yeri hem de geri konacağı yer bellidir.

Zemin işaretleme

Yürüme yolları, malzeme alanları, palet yerleri, yangın ekipmanı önleri ve tehlikeli bölgeler bant veya boyayla işaretlenir. Tesis genelinde aynı renk standardı kullanılmalıdır.

Renk (örnek standart)	Kullanım
Sarı	Yürüme yolları ve alan sınırları
Beyaz	Ekipman ve tezgâh yerleri
Yeşil	Mamul ve onaylı ürün alanları
Kırmızı	Hatalı ürün, hurda, yangın ekipmanı önü
Sarı-siyah	Tehlikeli bölgeler

Min–maks işaretleri

Raflarda ve stok alanlarında minimum ve maksimum seviyeler görsel olarak işaretlenir. Minimum çizgisine inildiğinde sipariş verilir, maksimum çizgisi aşılmaz. Bu basit uygulama, kanban sistemine doğru atılan ilk adımdır.

Kullanım noktasında malzeme

Operatörün malzeme almak için istasyondan ayrılmasını önleyen raflar, akış rafları ve kitler. Gereksiz hareket israfını doğrudan azaltır.

Düzenlemede sık yapılan hatalar

• Etiketleri yapıp yerleşimi kullanım sıklığına göre sorgulamamak
• Her bölümün farklı renk ve etiket standardı kullanması
• Operatörlerin görüşünü almadan yerleşim yapmak
• Dolap ve çekmecelerin içini düzenleyip kapalı bırakmak (görünürlük kaybolur)

Sonuç ve sonraki adım

İyi bir düzenleme, arama süresini neredeyse sıfıra indirir ve anormalliği görünür kılar. Görsel yönetimin temelleri için 5S ve Görsel Yönetim Eğitimi sayfamıza göz atabilirsiniz. Bir sonraki adım olan Temizle ile alan, sadece düzenli değil, aynı zamanda denetlenebilir hale gelir.

Tesisiniz genelinde ortak bir 5S standardı kurmak için 5S danışmanlığı hizmetimizi inceleyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Düzenleme adımı ne kadar sürer?

Pilot bir alan için genellikle 1–2 hafta yeterlidir. Gölge pano ve etiket üretimi gibi işler önceden planlanırsa süre kısalır.

Her alet için gölge pano gerekli mi?

Hayır. Sık kullanılan ve kaybolma riski olan aletler için gölge pano idealdir; diğerleri için adresli raf ve etiket yeterlidir.