5S Eğitmenliği ve Kaizen: Şirket İçinde Kalıcı 5S Sistemi Nasıl Kurulur?

Birçok fabrika 5S’e büyük bir motivasyonla başlar: Gereksiz malzemeler ayıklanır, raflar etiketlenir, zeminler boyanır. Birkaç ay sonra ise alanların önemli bir kısmı eski haline döner. Bunun nedeni genellikle yöntemin kendisi değil, 5S’in bir kampanya olarak yürütülmesi ve sahiplenecek iç yetkinliğin oluşturulmamasıdır.

Bu yazıda 5S’i kalıcı hale getirmenin iki temel unsurunu ele alıyoruz: şirket içinde 5S eğitmenleri yetiştirmek ve 5S’i Kaizen ile sürekli iyileştirme döngüsüne bağlamak.

5S kısaca nedir?

5S, çalışma alanını düzenli, temiz, güvenli ve verimli hale getiren beş adımlı bir sistemdir:

1. Seiri – Ayıkla: Gerekli olanı gereksizden ayır.
2. Seiton – Düzenle: Her şeyin bir yeri olsun, her şey yerinde olsun.
3. Seiso – Temizle: Temizliği aynı zamanda bir kontrol olarak gör.
4. Seiketsu – Standartlaştır: İyi uygulamayı standart haline getir.
5. Shitsuke – Disiplin: Standartları alışkanlığa dönüştür.

Adımların detayları için 5S Nedir? 5S Adımları Nelerdir? yazımızı inceleyebilirsiniz.

5S neden bozulur?

• Çalışma, dışarıdan gelen danışman veya tek bir sorumluya bağlı kalır.
• Son iki adım (standartlaştırma ve disiplin) atlanır; ilk üç adım tek seferlik temizlik gibi yürütülür.
• Denetim yapılmaz ya da denetim sonuçları takip edilmez.
• Yöneticiler sahada 5S’i sahiplenmez, örnek olmaz.
• Yeni başlayan çalışanlar 5S standartlarını öğrenmeden işe başlar.

Çözüm: şirket içi 5S eğitmenleri

Kalıcı bir 5S sisteminin arkasında, onu öğretebilen ve sürdürebilen bir iç ekip vardır. 5S eğitmeni; 5S’in mantığını kavramış, sahada uygulamış ve bunu çalışma arkadaşlarına aktarabilen kişidir. İç eğitmenlerin görevleri şunlardır:

• Yeni alanlarda 5S çalışmalarını başlatmak ve yönetmek
• İşe yeni başlayanlara 5S eğitimi vermek
• Düzenli 5S denetimlerini yapmak ve sonuçları görünür kılmak
• Alan sorumlularına koçluk yapmak
• İyi uygulamaları diğer alanlara yaymak

İyi bir 5S eğitmeni nasıl seçilir?

Sahayı iyi tanıyan, çalışma arkadaşları tarafından saygı gören, iletişimi güçlü ve iyileştirmeye istekli kişiler idealdir. Unvandan çok, değişimi sahiplenme isteği belirleyicidir.

Kalıcılık için denetim sistemi

Ölçülmeyen şey yönetilemez. Her alan için 5S kontrol listesi hazırlanmalı, denetimler düzenli aralıklarla yapılmalı ve puanlar alan panolarında görünür olmalıdır. Denetimin amacı suçlu bulmak değil, iyileştirme fırsatlarını ortaya çıkarmaktır. Bu nedenle her denetim, sorumlusu ve tarihi belli aksiyonlarla sonuçlanmalıdır.

5S ve Kaizen: birbirini besleyen iki sistem

Kaizen, “daha iyiye doğru sürekli, küçük değişim” anlamına gelir. 5S, Kaizen için zemin hazırlar: Düzenli bir alanda israflar ve anormallikler çok daha kolay görülür. Kaizen ise 5S standartlarını sürekli yukarı taşır.

• 5S denetiminde tespit edilen tekrarlayan sorunlar, Kaizen konusuna dönüşür.
• Çalışanların küçük iyileştirme önerileri (Kaizen önerileri) 5S standartlarını geliştirir.
• Kaizen ekipleri, kök neden analiziyle kirlilik ve düzensizliğin kaynağını ortadan kaldırır.

Uygulama yol haritası

1. Pilot alan seçimi ve mevcut durumun fotoğraflarla kaydı
2. İç eğitmen adaylarının belirlenmesi
3. Teorik eğitim ve pilot alanda uygulamalı 5S
4. Standartların, kontrol listelerinin ve denetim takviminin oluşturulması
5. İç eğitmenlerin diğer alanlarda gözetim altında uygulama yapması
6. Kaizen öneri sisteminin devreye alınması
7. Düzenli denetim ve yönetim gözden geçirmeleri

5S Eğitmenliği ve Kaizen Eğitimi

Dönüşüm Danışmanlık, 5S ve Kaizen eğitimlerini sahada uygulamayla birleştirir. Katılımcılar teorik eğitimin ardından kendi alanlarında 5S uygular, denetim yapmayı ve Kaizen çalışması yürütmeyi öğrenir. İlgili programlar: 5S Görsel Yönetim Eğitimi ve Kaizen Eğitimi. 5S danışmanlığı hakkında bilgi için 5S hizmet sayfamızı inceleyebilir veya teklif alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Kaç iç 5S eğitmeni gerekir?

Tesis büyüklüğüne bağlıdır; her ana üretim alanında en az bir eğitmen ve yedeğinin olması iyi bir başlangıçtır.

5S sadece üretimde mi uygulanır?

Hayır. Depo, bakım atölyesi, laboratuvar ve ofislerde de uygulanır. Ofiste 5S, dijital dosyaların düzenini de kapsar.