Üretim Tesislerinde 5S Kontrol Listesi (Checklist)

5S çalışmalarının kalıcı olmasının en önemli araçlarından biri 5S kontrol listesidir. Kontrol listesi, “düzenli” kavramını kişiden kişiye değişen bir yorum olmaktan çıkarır ve ölçülebilir hale getirir. Böylece her alanın durumu takip edilebilir, alanlar birbiriyle karşılaştırılabilir ve iyileştirme aksiyonları belirlenebilir.

Aşağıda üretim tesisleri için örnek bir 5S kontrol listesi bulacaksınız. Listeyi kendi alanlarınızın özelliklerine göre uyarlayarak kullanabilirsiniz.

Puanlama nasıl yapılır?

Her madde 0 ile 4 arasında puanlanır:

• 0: Hiç uygulanmıyor
• 1: Başlangıç düzeyinde, büyük eksikler var
• 2: Kısmen uygulanıyor
• 3: Büyük ölçüde uygulanıyor, küçük eksikler var
• 4: Tam uygulanıyor, standart haline gelmiş

Toplam puan, alınabilecek en yüksek puana bölünerek yüzde olarak ifade edilir ve alan panosunda grafikle takip edilir.

1. Ayıkla (Seiri)

• Alanda yalnızca işin yapılması için gerekli malzeme, alet ve ekipman var mı?
• Kullanılmayan makine, kalıp veya fikstür alanda bekliyor mu?
• Hurda ve uygun olmayan ürünler belirlenmiş alanda ve etiketli mi?
• İhtiyaç fazlası stok veya yarı mamul var mı?
• Panolarda güncel olmayan doküman var mı?

2. Düzenle (Seiton)

• Malzeme, alet ve ekipmanların yerleri belirlenmiş ve etiketli mi?
• Aletler gölge panoda veya belirlenmiş yerlerinde mi?
• Yaya yolları, forklift yolları ve depolama alanları zemin işaretiyle ayrılmış mı?
• Stok alanlarında minimum–maksimum seviyeler görsel olarak belirtilmiş mi?
• Yangın tüpleri, acil çıkışlar ve elektrik panolarının önü açık mı?
• Sık kullanılan malzemeler kullanım noktasına yakın mı?

3. Temizle (Seiso)

• Zemin temiz; yağ, su ve talaş birikintisi yok mu?
• Makine ve ekipmanlar temiz mi?
• Kaçak, gevşeme ve hasarlar tespit edilip etiketlenmiş mi?
• Temizlik malzemeleri belirlenmiş yerinde ve yeterli mi?
• Kirlilik kaynakları belirlenmiş ve önlem alınmış mı?

4. Standartlaştır (Seiketsu)

• Alanın standart düzeni fotoğraflarla tanımlanmış ve görünür mü?
• Temizlik ve kontrol sorumlulukları bir planda belirtilmiş mi?
• Renk kodları ve etiketler tesis standardına uygun mu?
• Görsel yönetim panosu güncel mi?
• Önceki denetimdeki aksiyonlar tamamlanmış mı?

5. Disiplin (Shitsuke)

• Çalışanlar alanın 5S standartlarını biliyor ve uyguluyor mu?
• Kişisel koruyucu donanım kurallarına uyuluyor mu?
• 5S denetimleri planlanan sıklıkta yapılıyor mu?
• Alan sorumlusu ve ekip, iyileştirme önerisi getiriyor mu?
• Yöneticiler düzenli olarak sahada 5S turuna katılıyor mu?

Güvenlik maddeleri (6S için)

• Kimyasallar etiketli ve uygun dolaplarda mı?
• Makine koruyucuları yerinde mi?
• İstif yükseklikleri standartlara uygun mu?
• Ramak kala bildirimleri yapılıyor ve takip ediliyor mu?

5S ve güvenlik ilişkisini 5S ile İş Kazalarını Azaltmak Mümkün mü? yazımızda detaylı olarak ele aldık.

Denetim sistemi nasıl kurulur?

1. Alanları belirleyin: Tesisi sorumlusu belli alanlara bölün.
2. Sıklığı belirleyin: Alan sorumlusu haftalık öz denetim, 5S ekibi aylık denetim yapsın.
3. Denetçileri döndürün: Farklı bölümlerden denetçiler, alışkanlık körlüğünü önler.
4. Sonuçları görünür kılın: Puanları alan panosunda ve yönetim toplantılarında paylaşın.
5. Aksiyona bağlayın: Her bulgu sorumlu ve tarih ile kayıt altına alınsın.
6. Takdir edin: En çok gelişen alanı düzenli olarak ödüllendirin.

Kontrol listesini kullanırken dikkat

Kontrol listesinin amacı puan toplamak değil, iyileştirme fırsatlarını görünür kılmaktır. Denetimler suçlayıcı bir dille yapıldığında çalışanlar sorunları gizlemeye başlar. Bulgular, ekiple birlikte sahada konuşulmalı ve çözüm önerileri ekipten gelmelidir.

5S eğitimi ve danışmanlığı

Dönüşüm Danışmanlık, kontrol listelerini ve denetim sistemini tesisinize özel olarak hazırlar, iç denetçileri ve 5S eğitmenlerini yetiştirir. 5S Görsel Yönetim Eğitimi, Depolarda 5S Uygulamaları Eğitimi ve 5S danışmanlığı hakkında bilgi alabilir veya teklif isteyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Kontrol listesinde kaç madde olmalı?

20–30 madde, bir alanın 15–20 dakikada denetlenebilmesi için idealdir. Çok uzun listeler denetimi angaryaya dönüştürür.

Ofis ve depo için aynı liste kullanılabilir mi?

Ana yapı aynı kalabilir, ancak maddeler alanın özelliğine göre uyarlanmalıdır. Ofis için örnek liste Ofiste 5S yazımızda yer alıyor.